4دسامبر 2023 - در حالی که شکر شایع ترین عامل ابتلا به دیابت نوع 2 است، درک بهتر نقش چربی ها نیز در این بیماری ضروری است. محققان دانشگاه ژنو (UNIGE) با تجزیه و تحلیل مشخصات خونی ده‌ها نفر که از دیابت یا پیش دیابت رنج می‌بردند، یا بخشی از لوزالمعده ی آنها برداشته شده بود، به دو کشف بزرگ دست یافتند: اول این که، ترکیب چربی خون و بافت چربی در طول روز در نوسان است و در بیماران دیابتی که سطوح بالاتری از لیپیدهای سمی دارند، به روشی وابسته به روز تغییر می کند. دوم این که یک نوع لیپید به نام lysoPI، قادر است ترشح انسولین را در زمانی که سلول های بتای عملکردی به شدت کاهش می یابند، افزایش دهد.

این نتایج که در مجلات  Diabetes وCell Reports Medicine منتشر شده است، ممکن است پیامدهای مهمی برای درمان بیماران دیابتی داشته باشد.

نقش لیپیدها در فرآیندهای فیزیولوژیکی و پاتولوژیک متابولیسم انسان به تدریج آشکارتر می شود، به ویژه در دیابت نوع 2، که یکی از شایع ترین اختلالات جدی متابولیکی است. به لطف ابزارهای پیشرفته، به ویژه طیف سنجی جرمی، محققان اکنون می توانند غلظت چند صد نوع مختلف لیپید را به طور همزمان اندازه گیری کنند که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند و اثرات مفید یا مضری بر متابولیسم ما می گذارند.

پروفسور چارنا دیبنر، از دپارتمان جراحی، و پروفسور پیر میکلر، استاد گروه فیزیولوژی سلولی و متابولیسم، در دانشکده پزشکی UNIGE، و از اعضای مرکز دیابت این دانشکده که این مطالعات را رهبری کردند، گفتند: تشخیص اینکه کدام لیپیدها در بیماران دیابتی نوع 2 بیشتر وجود دارند، می تواند مبنایی برای طیف وسیعی از مداخلات از جمله تشخیص زودهنگام، پیشگیری، اهداف درمانی بالقوه یا توصیه های شخصی فراهم کند. به همین دلیل است که ما تجزیه و تحلیل دقیقی از مشخصات خونی بیماران در چهار کشور اروپایی انجام دادیم و برخی از نتایج خود را بر روی مدل موش این بیماری تایید کردیم.

کرونوبیولوژی برای تشخیص بهتر دیابت

تیمی به سرپرستی پروفسور چارنا دیبنر، متخصص ریتم های شبانه روزی در اختلالات متابولیک، یک آنالیز "لیپیدومی" از دو گروه از بیماران انجام داد تا در طی یک چرخه 24 ساعته، نمایه ی لیپیدهای متعدد موجود در خون و بافت های چربی آنها را مشخص کنند.

پروفسور دیبنر توضیح داد: تفاوت بین پروفایل لیپیدی افراد دیابتی نوع 2 و افراد بدون دیابت به‌ویژه در اوایل صبح، زمانی که چربی‌های سمی خاصی افزایش می‌یابد، آشکار گردید. ما هنوز علت آن را نمی دانیم، اما این می تواند نشانگر شدت دیابت باشد و راه را برای مراقبت شخصی با توجه به کرونوتیپ خاص هر بیمار هموار کند.

این نتایج پیامدهایی فراتر از دیابت دارد، برای مثال اگر نمونه برداری در زمان های بسیار متفاوتی از روز انجام شود، نتایج ممکن است مخدوش شده و متناقض باشند. در کلینیک ها هم همین‌طور است: معاینه‌ای که صبح یا عصر انجام می‌شود، یا درمان در زمان‌های مختلف، می‌تواند بر تشخیص و حتی اثربخشی درمان‌ها تأثیر بگذارد.

عصایی برای کمک به سلول های بتا

پرفسور دیبنر وپرفسور میکلر،تجزیه و تحلیل‌های لیپیدومی خود را گسترش دادند تا نه تنها افراد مبتلا به دیابت نوع 2، بلکه مدل موشی از پیش دیابت و بیمارانی را که تقریباً نیمی از سلول‌های بتای تولیدکننده انسولین خود را پس از یک عمل جراحی از دست داده بودند، شامل شود. پرفسور میکلر گفت: ما کشف کردیم که غلظت نوعی لیپید به نام lysoPIs، زمانی که سلول های بتای عملکردی به شدت کاهش می یابند، حتی قبل از شروع علائم بالینی دیابت، افزایش می یابد.

سپس دانشمندان lysoPI را به موش های دیابتی تزریق کردند و افزایش تولید انسولین را مشاهده نمودند. پرفسور میکلر افزود: همان پدیده در شرایط آزمایشگاهی روی سلول های بتای پانکراس بیماران دیابتی رخ داد. بنابراین، lysoPIها توانایی تقویت ترشح انسولین را با عملکردی به عنوان یک عصا در هنگام کاهش تعداد سلول‌های بتا یا عملکرد نادرست این سلول‌ها، دارند.

با آشکار شدن نقش  lysoPIکه قبلا نامعلوم بود، محققان قادر خواهند بود راه‌های جدیدی را برای درمان پیش دیابت و دیابت نوع 2 کشف کنند. توسعه مکمل‌های غذایی یا حتی مولکول‌های اختصاصی برای اتصال به گیرنده‌های lysoPI می‌تواند یک استراتژی جالب برای کنترل دیابت باشد، همچنین می‌توانند پروفایل‌های کرونوبیولوژیکی بیماران را برای درمان در نظر بگیرند.

منبع:

https://medicalxpress.com/news/2023-12-lipids-diabetes-linked.html